پروازبزرگترین هواپیمای تمام برقی جهان
یک جرعه ازجهان دانش
بهارسادات موسوی —
[ گزارش ازپژوهش های تازه ]
با نخستین پرواز بزرگترین هواپیمای تمام برقی جهان یک رکورد دیگر شکسته شد. به گزارش نیواطلس، هواپیمای نمایشیX۱ متعلق به شرکت «هارت ارواسپسی» با وزن ۱۱۳۴۰ کیلوگرم در ۱۲ آگوست ۲۰۲۶ میلادی برای نخستین بار به مدت ۲۷ دقیقه بر فراز آسمان پلتسبرگ در نیویورک پرواز کرد.
در این هواپیما که موتورهای تمام برقی کار می کند به طور خاص از باتری هایی استفاده شده که به مدت نیم قرن به کار می روند و برخی دیگر از ۲۰۲۰ میلادی مجوز دریافت کرده اند. اما چنین ماشین هایی با وجود پیشرفت قابل توجه با مشکل مقیاس بندی روبرو هستند. ساخت هواپیمای یک نفره یا حتی هواپیمای مسافری که قادر به حمل چند مسافر باشد یک مساله است اما رسیدن به مقیاس و وزن موردنیاز هواپیماهای تجاری که بتوانند از نظر اقتصادی مقرون‌به‌صرفه باشند، مساله کاملا متفاوتی است.
هواپیمای نمایشی «هارت ارواسپیس» با طول بال ۳۲ متر نقطه عطفی در این زمینه به حساب می آید.اندازه X۱ با هواپیماهای توربوپراپ منطقه ای قابل مقایسه است. وزن هواپیمای مذکور هنگام بلند شدن از زمین بسیار کمتر از هواپیماهای دیگر مانند «De Havilland Canada Dash ۸-Q۳۰۰ » با وزن ۱۹۵۰۰ کیلوگرم است .
این محدودیت در تمام هواپیماهای تمام برقی که در آن ها باتری با تراکم انرژی کمتری نسبت به هواپیماهای سوختی وجود دارد، مشترک است. از سوی دیگر هرچند مخزن سوخت حین پرواز سبک تر می شود اما وزن باتری همچنان یکسان باقی می ماند که به سرعت وزن مرده تبدیل می شود.
پرواز اخیر X۱ نه تنها برای نمایش قابلیت ساخت و پرواز چنین هواپیمای تمام برقی، بلکه همچنین برای کمک به برآورده‌سازی الزامات گواهینامه FAA انجام شد. تست مذکور برای دریافت گواهینامه ویژه صلاحیت پروازی FAA در رده آزمایشی انجا شد. ارتفاع هواپیما در مدت زمان ۲۷ دقیقه ای آزمایش به ۳۳۵ متر رسید.
«تیمار گرما — بخار» برای بهبود صدای سنتور
پژوهشگران دانشگاه تهران، برای نخستین بار در ایران، با استفاده از روشی ساده، در دسترس و کم‌هزینه به نام «تیمار گرما — بخار»، موفق شدند چوب گردوی تازه قطع شده در ابعاد صفحه رویی سنتور را به کیفیت آکوستیک و مکانیکی چوب‌های کهنه و ارزشمند پنجاه تا صد ساله برسانند؛ به گونه‌ای که اختلاف صدای ساز سنتور ساخته‌شده با این چوب تیمار شده، با ساز ساخته‌شده از چوب کهنه، بسیار پایین است.
این دستاورد علمی پژوهشگران دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، یک مشکل بزرگ و قدیمی در هنر ساخت “ساز” را حل می‌کند؛ چراکه دیگر نیازی به انتظار چندین دهه برای کهنه شدن چوب یا پرداخت هزینه‌های گزاف برای تهیه چوب‌های قدیمی نیست.
کامبیز پورطهماسی، استاد دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی که به عنوان استاد راهنما، این پژوهش را هدایت کرده است، گفت: هدف نهایی ما از انجام این تحقیق این است که بتوانیم این فناوری را در قالب شرکت‌های دانش‌بنیان به سازندگان ساز منتقل کنیم تا هم سرعت کار افزایش یابد و هم کیفیت سازهای تولیدی بهبود پیدا کند. همچنین، به دلیل افزایش سرعت انجام کار، قیمت سازهای تولیدی نیز کاهش می‌یابد و این امکان را برای علاقه‌مندان فراهم می‌کند تا بتوانند سازهای مورد نیاز خود را با قیمت پایین‌تری تهیه کنند.
وی گفت: به‌طور کلی، این موضوع هم از نظر علمی به اثبات رسیده و هم به لحاظ تجربی، همواره این باور در میان نوازندگان و سازندگان ساز وجود داشته است که هراندازه، چوب قدیمی‌تر و کهنه‌تر باشد، یعنی مدت زمان بیشتری از قطع آن گذشته باشد، از کیفیت بالاتری برای ساخت ساز برخوردار است. این موضوع هم از لحاظ مکانیکی و هم از نظر آکوستیکی مطرح است و مدت زمانی که از قطع یک چوب تا ساختِ ساز سپری می‌شود، بر کیفیت نهایی ساز تاثیرمی گذارد از این رو، ما پژوهشی را آغاز کردیم تا بتوانیم روی چوب اقداماتی انجام دهیم و تیمارهایی را اعمال کنیم که چوب تازه قطع‌شده (یک یا دو سال) کیفیتی مشابه با چوب‌هایی پیدا کند که چندین سال از قطع آن‌ها گذشته است. در واقع، هدف ما این بود که خصوصیات یک چوب ۵۰ تا ۶۰ سال قطع‌شده را در چوب‌های تازه پدید آوریم و کیفیت چوب‌های جدیدالقطع را تا حد امکان به کیفیت چوب‌های با قدمت بالا نزدیک کنیم تا نهایتاً این بهبود در صدا و کیفیت ساز، مؤثر واقع شود و موجب ارتقای کیفیت و صدای ساز شود.
وی با بیان این که در این فرایند، با استفاده از گرما و بخار، چوب‌های گردو تیمار داده شدند تا کیفیت چوب برای ساختِ ساز بهبود یابد، دلیل استفاده از روش گرما و بخار را در دسترس بودن این فرایند و امکان‌پذیری این روش برای همه سازندگان عنوان کرد و افزود: برای افزایش کیفیت چوب، روش‌های مختلف دیگری از جمله استفاده از سیستم‌های حرارت دهی، تیمارهای شیمیایی و آب شویی نیز قبلاً به کار رفته است. این روش در مقایسه با روش‌های دیگر مزیت کارآمدی بهتر و قابلیت اعمال بر روی صفحه رویی سنتور در اندازه واقعی را دارد و سازندگان ساز می‌توانند به‌راحتی از این فرایند برای بهبود کیفیت چوب و ساخت ساز بهره بگیرند.
استاد گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، اظهار داشت: امیدواریم بتوانیم دستورالعملی در این زمینه تهیه و تدوین کنیم و آن را در اختیار سازندگان ساز قرار دهیم تا آن‌ها به‌راحتی از این روش برای بهبود کیفیت چوب در ساخت سازهای مختلف استفاده کنند.
وی با بیان این که پژوهشگران در این پژوهش، تیمار را روی چوب گردو که در ساخت ساز سنتور به کار می‌رود، متمرکز کرده‌اند، گفت: این روش‌ها قابلیت
استفاده برای چوب‌های دیگر را نیز دارد.
پورطهماسی، گفت: سازهای تهیه‌شده با این چوب‌های تیمارشده به چندین آموزشگاه داده شده است تا مشخص شود آیا پس از مدتی استفاده از این سازها، کیفیت صداها دستخوش تغییر می‌شود یا خیر.
این نتایج، حاصل پایان‌نامه کارشناسی ارشد عذرا خادم، فارغ‌التحصیل مقطع کارشناسی ارشد رشته بیولوژی و آناتومی گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران است.
گفتنی است این فناوری برای اولین بار برروی صفحه‌های رویی کامل سنتور در صنعت سازسازی ایران مورد استفاده قرار گرفته است.
توسعه روباتی که بدنش تغییر می‌کند
شرکت چینی «فیگین روباتیکس» از Fi0، یک مدل بنیادی که برای انواع مختلف بدن — روبات طراحی شده رونمایی کرد که وقتی بدنه روبات تغییر می کند، دانش آن فعالیت ها را حفظ می کند.
شرکت سیسیون از پلتفرم رباتیکی جدید خود به نام Fi0 همراه با سه دستگاه دستکاری زیست‌تقلیدی (Biomimetic Manipulators) از سری FEAGINE A شامل A01، A02 و A03 رونمایی کرد؛ پلتفرمی که به محققان و توسعه‌دهندگان امکان می‌دهد ربات‌هایی با طول، تعداد بخش‌ها و درجات آزادی حرکتی متفاوت طراحی کنند.
Fi0 نخستین نسل از مدل پایه این شرکت برای ساخت ربات‌هایی با بدن‌های متنوع به شمار می‌رود. سه دستکاری‌کننده زیست‌تقلیدی نیز با تفاوت در تعداد بخش‌ها، دامنه حرکتی و ظرفیت حمل بار، امکان ایجاد طیف گسترده‌ای از پیکربندی‌های فیزیکی را فراهم می‌کنند.
شرکت با استفاده از این تجهیزات می‌تواند بدنه ربات را متناسب با نیاز کاربر طراحی و پیکربندی کند. ارائه Fi0 در همین راستا پرسش مهمی را مطرح می‌کند: اگر بدن یک ربات تغییر کند، آیا هوشی که تاکنون به دست آورده است همچنان می‌تواند عملکرد خود را حفظ کند؟
مدل‌های A01، A02 و A03 ربات‌های نرم‌بدنی هستند که از نظر طول، تعداد بخش‌ها، درجات آزادی حرکتی و ظرفیت حمل بار با یکدیگر تفاوت دارند. هنگامی که این مدل‌ها روی پلتفرم Fi0 قرار می‌گیرند، مجموعه‌ای از پیکربندی‌های فیزیکی متفاوت اما کنترل‌شده شکل می‌گیرد.
با تغییر بدن ربات، طول آن افزایش می‌یابد و تعداد بخش‌های آن می‌تواند چند برابر شود. در چنین شرایطی، مدل هوش مصنوعی باید تشخیص دهد کدام ویژگی‌های دریافتی به وظیفه و محیط پیرامون مربوط است و کدام ویژگی‌ها صرفاً ناشی از ساختار فیزیکی بدن ربات هستند.
این رویکرد بر این ایده استوار است که سخت‌افزار و مدل هوش مصنوعی در تعامل با یکدیگر تکامل پیدا می‌کنند؛ مفهومی که شرکت از آن با عنوان «هوش تجسم‌یافته نرم» یاد می‌کند.
کشف یک سیارک سه سر عجیب
ستاره‌شناسان یک سیارک غیرمعمول به نام ۴۴ نیسا را با شکل سه‌لبه‌ای متمایز کشف کرده‌اند. سیارک غیرمعمول به نام ۴۴ نیسا اولین مشاهده شناخته‌شده از یک سیارک با سه سر است.
محققان همچنین کشف کردند که یک قمر کوچک در اطراف آن در حال چرخش است. این سیارک حدود ۷۶ کیلومتر عرض دارد و اولین بار در سال ۱۸۵۷ توسط هرمان گلداشمیت، ستاره‌شناس آلمانی — فرانسوی، از آپارتمانش با استفاده از تلسکوپی با قطر تنها ۱۰ سانتی‌متر کشف شد.
تقریباً ۱۷۰ سال بعد، تیمی به رهبری کیت منکر در رصدخانه لاول در آریزونا از تلسکوپ دوچشمی بزرگ در آریزونا و تلسکوپ بسیار بزرگ در شیلی برای مطالعه دقیق‌تر این سیارک استفاده کردند. مشاهدات نشان داد که دو دره در اطراف بدنه سیارک پیچیده شده‌اند و نقاط اتصال سه لوبی را تشکیل می‌دهند و ۴۴ نیسا را به اولین سیارک شناخته شده با این شکل سه لوبی تبدیل می‌کنند.
این تنها شگفتی نبود. دانشمندان همچنین یک قمر کوچک با قطر حدود ۰.۶ مایل (تقریباً ۱ کیلومتر) را مشاهده کردند که در فاصله حدود ۱۰۶ مایل (۱۷۱ کیلومتر) به دور نیسا می‌چرخد. آن ها آن را S/۲۰۲۶ (۴۴) ۱ نامیدند.
با وجود اندازه بزرگش، محققان تأکید می‌کنند که نیسا در حال حاضر تهدیدی برای زمین محسوب نمی‌شود، زیرا در زمان گزارش حدود ۲۷.۳ میلیون مایل (تقریباً ۴۴ میلیون کیلومتر) از آن فاصله داشته است. با این حال، محقق کیت منکر خاطرنشان می‌کند که برخورد جسمی با این اندازه با زمین فاجعه‌بار خواهد بود.
برای مقایسه، سیارکی که دهانه چیکشلوب را ایجاد کرد و با انقراض دایناسور‌ها مرتبط بود، حدود ۱۰ کیلومتر قطر داشت، در حالی که نیسا حدود هفت برابر این اندازه دارد، به این معنی که طبق تخمین‌های این مطالعه، تقریباً ۴۰۰ برابر بزرگتر است.
دانشمندان هنوز توضیح قطعی برای شکل تریلوبیت نیسا ندارند، اما چندین احتمال وجود دارد. منکر پیشنهاد می‌کند که این لوب‌ها می‌توانند نتیجه ادغام اجسام کوچکتر تحت گرانش باشند، فرآیندی که به عنوان “سه‌گانه تماسی” شناخته می‌شود، یا می‌توانند بقایای برخورد‌ها و شکستگی‌هایی باشند که سیارک در طول تاریخ خود تجربه کرده است. این لوب‌ها همچنین می‌توانند قمر‌های کوچکی باشند که با جسم اصلی ادغام شده‌اند.
سیارک‌های دو لوبی، که گاهی اوقات “آدم برفی‌های کیهانی” نامیده می‌شوند، وجود دارند. دانشمندان معتقدند که آن ها زمانی تشکیل می‌شوند که اجسام سنگی کوچک توسط گرانش به هم کشیده می‌شوند.
نیسا همچنین ترکیب معدنی غیرمعمولی دارد. این سیارک از کانی انستاتیت تشکیل شده است که در مقایسه با بسیاری از سنگ‌های فضایی دیگر، آهن نسبتاً کمی دارد. به همین دلیل، در دسته سیارک‌های نوع E قرار می‌گیرد و اعتقاد بر این است که از مواد اولیه‌ای تشکیل شده است که در مراحل اولیه تاریخ منظومه شمسی در نزدیکی خورشید تشکیل شده‌اند.
اهمیت این کشف در این واقعیت نهفته است که مطالعه چنین اجرامی می‌تواند به دانشمندان در درک چگونگی تشکیل سیارات سنگی، از جمله زمین، عطارد، زهره و مریخ، کمک کند، به ویژه از آنجایی که بیشتر مواد دخیل در ساخت سیارات دیگر به شکل اولیه خود وجود ندارند و مطالعه مستقیم آن ها را برای دانشمندان دشوار می‌کند.
تیم تحقیقاتی معتقد است که نیسا فرصتی نادر برای مطالعه مواد اولیه از مراحل اولیه منظومه شمسی است و ممکن است شرایط و فرآیند‌هایی را که به ادغام اجرام کوچک و در نهایت تبدیل آن ها به سیارات کمک کرده است، آشکار کند. بنابراین، اهمیت این سیارک نه تنها در شکل غیرمعمول و قمر کوچک آن، بلکه در نقش آن به عنوان دریچه‌ای به مرحله بسیار اولیه در تاریخ منظومه شمسی و شکل‌گیری سیارات نیز نهفته است.
