آموزش خواندنِ ذهن به رباتهای نسل بعدی
یک جرعه ازجهان دانش
__ بهارسادات موسوی
[ گزارش ازپژوهش های تازه ]
پژوهشگران در تلاشاند به رباتها توانایی خواندن فکر دیگران را ببخشند. آنها معتقدند این ویژگی باعث میشود آنها ایمنتر، هوشمندتر و مطمئنتر شوند.
وبگاه تِکاِکسپلور در گزارشی آورده است: رباتها در حال تبدیلشدن به بخشی از زندگی روزمره ما هستند. از آنها در زمینههای مختلف، از مراقبتهای بهداشتی گرفته تا انجام کارهای منزل، استفاده میشود. اما برای این که انسانها واقعاً به رباتها اعتماد و با آنها همکاری کنند، به چیزی بیش از مهارت فنی نیاز دارند: آنها باید ما را درک کنند؛ این همان هدف اصلی طرح PRIMI است. در این طرح پژوهشگران به سرپرستی دکتر مهدی حلو (Mehdi Hellou)، بررسی میکنند که چگونه میتوان به رباتها توانایی خواندن ذهن داد تا حدس بزنند افراد چه چیزی را باور دارند، چه چیزی را دوست دارند یا چه کاری میخواهند انجام دهند. هدف نهایی، ساخت رباتهای خودکاری است که بتوانند:
▪زمان نیاز شما به کمک را پیشبینی کنند؛
▪رفتارشان را با گذشت زمان بهینه کنند؛
▪به شیوهای طبیعیتر و اجتماعیتر واکنش نشان دهند.
پژوهشگران برای رسیدن به این هدف، از دانش روانشناسی، علوم اعصاب و هوش مصنوعی کمک میگیرند تا رباتهایی بسازند که هوش حرکتی (چگونگی حرکت) و هوش شناختی (چگونگی فکر کردن) را با هم ترکیب کنند.
دکتر حلو در این زمینه توضیح میدهد: ساخت سامانههای خودکاری که در زندگی روزمره به انسانها کمک کنند، اهمیت زیادی دارد؛ بهویژه در موقعیتهای حساس مثل مراقبت از بیماران یا کار در محیطهای خطرناک. چنین رباتهایی باید بتوانند رفتار خود را با افراد مختلف و شرایط گوناگون هماهنگ کنند.
این فناوری بهزودی در توانبخشی بیماران سکته مغزی آزمایش میشود. در این مطالعات، رباتهای انساننما به بهبودی بیماران کمک خواهند کرد. اگر طرح PRIMI موفق باشد، میتوانیم منتظر نسل جدیدی از رباتها باشیم که نه تنها سریع یاد میگیرند، بلکه مطمئنتر و با انسانها همدلتر خواهند بود.
جلوگیری از خاموشیهای ناخواسته
یک شرکت دانشبنیان با دستیابی به دانش فنی تولید پوشش سیلیکونی RTV، برای نخستین بار در تاریخ کشور، وابستگی به واردات این محصول حیاتی را از میان برداشت. این محصول راهبردی نقشی مستقیم در جلوگیری از خاموشیهای ناخواسته، کاهش شدید ارزبری و ارتقای چشمگیر قابلیت اطمینان شبکه قدرت ایران ایفا میکند.
به گزارش مرکز ارتباطات و اطلاعرسانی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری، منیره تقوایی در تشریح این دستاورد اظهار داشت: با حمایتهای مؤثر معاونت علمی و وزارت نیرو، این شرکت برای نخستینبار در کشور موفق به دستیابی به دانش فنی و تولید محصول پوشش سیلیکونی RTV شده است.
وی با تأکید بر اهمیت بینالمللی این فناوری افزود: پوشش سیلیکونی RTV به عنوان یک پوشش عایقی تخصصی در پستهای برق و شبکههای قدرت به کار میرود و برای افزایش تابآوری شبکه در برابر شرایط سخت محیطی، بهویژه در مناطق با آلودگی صنعتی بالا یا رطوبت زیاد، ضروری است.
مدیرعامل این شرکت دانش بنیان تصریح کرد: راهکار جهانی برای مقابله با وقوع خاموشیهای متداول در مناطق جنوبی کشور، استفاده از همین پوششهای عایقی RTV است.
تقوایی تأکید کرد: با توجه به سطح دانش فنی بسیار بالا و پیچیدگیهای فرآیند تولید این محصول، کشورهای محدودی در جهان به این فناوری دست یافتهاند. اکنون با تولید داخلی این محصول، ایران نیز در جمع کشورهایی قرار گرفت که مالکیت این فناوری پیشرفته را در اختیار دارند.
وی به وضعیت پیشین تأمین این ماده اشاره کرد و گفت: این پوشش عایقی به دلیل تنوع آلودگیهای موجود در کشور، از آلایندههای حوزههای صنعتی گرفته تا پدیده ریزگردها، دارای کاربرد گستردهای است.
مدیرعامل این شرکت دانش بنیان اضافه کرد: پیش از این، این محصول کاملاً وارداتی بود، اما به دلیل شرایط خاص کشور و تحریمهای ظالمانه، دسترسی به پوشش سیلیکونی عایقی با محدودیتهای جدی مواجه بود که این محدودیتها، مشکلات جدی در نگهداری و تضمین کیفیت محصول نهایی ایجاد میکرد.
تقوایی ادامه داد: تولید داخل این محصول، نه تنها تمام مشکلات مربوط به تأمین و کیفیت را برطرف کرده، بلکه با حل مساله اساسی ارزبری و جلوگیری از خروج ارز، زمینه ارزآوری از طریق صادرات را نیز فراهم ساخته و این اقدام را به گامی مؤثر در جهت تحقق استقلال صنعتی کشور تبدیل کرده است.
وی در پایان به مقایسه کیفیت و کارایی پرداخت و خاطرنشان کرد: از منظر دوره بهرهبرداری و زمان نگهداری، نمونههای خارجی RTV همواره با معضل محدودیت عمر مفید همراه بود. محصول تولید شده در ایران، علاوه بر برخورداری از کیفیتی معادل و در مواردی بالاتر از نمونههای اروپایی، دارای هزینه و قیمت تمام شده به مراتب مناسبتری است.
وی یادآورشد: این مزیت، نه تنها معضل محدودیت نگهداری را برطرف کرده، بلکه دسترسی به این تجهیز حیاتی را برای مصرفکنندگان داخلی به شکل چشمگیری افزایش داده است.
کشف یک سیاره قابل سکونت در ۲۵ سال نوری از زمین
یک سیاره صخره ای که احتمالا از حیات پشتیبانی می کند، در فاصله ۲۵ سال نوری زمین کشف شده است.
به گزارش اسپیس، با توجه به آنکه این سیاره در مواجهه با بادهای خشن از تشعشعات ستاره میزان قرار دارد، هنوز مشخص نیست آیا این سیارهٔ فراخورشیدیِ جدید دارای اتمسفر است یا حتی امکان وجود حیات در آن وجود دارد. با وجود این، اخترشناسان از این کشف بسیار هیجانزده و خوشحال هستند.
پل رابرتسون از دانشگاه کالیفرنیا در بیانیهای در این باره می گوید: این یکی واقعاً هیجانانگیز است. این سیاره یکی از نزدیکترین همسایههای کیهانی ماست. ۲۵ سال نوری شاید فاصلهٔ زیادی به نظر برسد، اما کهکشان راه شیری حدود صد هزار سال نوری عرض دارد بنابراین، از این نظر، سیاره مذکور همسایهٔ دیواربهدیوار زمین به شمار میآید.
این سیاره که با نام GJ 3378b شناخته میشود، به دور یک ستاره کوتولهٔ سرخ کم نور در صورت فلکی زرافه (Camelopardalis) مدار می زند.
این سیاره نخستین بار در سال ۲۰۲۴ توسط اخترشناسان فرانسوی با استفاده از تلسکوپ کانادا – فرانسه – هاوایی در موناکیا (Mauna Kea) کشف شد. اما اخترشناسان آمریکایی با بازبینی یافتههای اولیه، نشان دادهاند که این سیاره احتمالاً بیش از آنچه پیشتر تصور میشد به زمین شباهت دارد.
در حال حاضر، تنها چیزی که با اطمینان دربارهٔ GJ 3378b میدانیم، جرم و مدار آن است. هنوز مشخص نیست که آیا این سیاره واقعاً شبیه زمین است یا خیر؛ ممکن است دارای خشکی، اقیانوس، ابر و حتی حیات باشد، یا شاید دنیایی بدون اتسمفر و پوشیده از دهانههای به وجودآمده ناشی از برخورد اجسام باشد.
این سیاره هنگام عبور از مقابل ستارهٔ خود دیده نمیشود. به عبارت دیگر این سیاره از دید ما از جلوی ستاره عبور نمیکند تا بخشی از نور آن را مسدود کند. در عوض، GJ 3378b از طریق اثر گرانشیاش بر ستارهٔ مادر شناسایی شد.
این نیروی گرانشی باعث میشود ستاره به دور مرکز جرم مشترک میان خود و سیاره اندکی نوسان کند. این نوسان از طریق «اثر دوپلر» در نور ستاره آشکار میشود که در واقع تغییری در طول موج نور که با بررسی طیف نوری ستاره قابل اندازهگیری است.
هنگامی که این سیاره در سال ۲۰۲۴ کشف شد، جرم آن ۵٫۲۶ برابر جرم زمین برآورد شد که آن را در رده «مینینپتونها» قرار میداد، یعنی سیارههایی بزرگتر که عمدتاً از گاز تشکیل شدهاند.
اما تیم پل رابرتسون با بررسی دوبارهٔ این سیاره به کمک دو تلسکوپ متفاوت نشان داد که جرم واقعی آن حدود ۲٫۳ برابر جرم زمین است. این یافته نشان میدهد GJ 3378b بهجای یک مینینپتون، بیشتر به یک «ابرزمین» سنگی شباهت دارد.
علاوه بر این، همین مشاهدات نشان داد که دورهٔ مداری GJ 3378b برابر با ۲۱ روز است، نه ۲۵ روز که در اندازهگیریهای اولیه گزارش شده بود. این یعنی سیاره به ستاره میزبان خود نزدیکتر از آن چیزی است که قبلاً تصور میشد، اما همچنان بهخوبی در «منطقهٔ قابل سکونت» قرار دارد.
در چنین منطقه ای در صورت وجود اتمسفر، دمای سطح سیاره میتواند برای وجود آب مایع مناسب باشد. بنابراین، از این دیدگاه، احتمال اینکه GJ 3378b قابل سکونت باشد، هرچند لزوماً مسکون نباشد، قابل توجه به نظر میرسد.
رابرتسون گفت: این ابرزمین حدود ۹۰ درصد از میزان تابشی را از ستاره میزبان خود دریافت میکند که زمین از خورشید دریافت میکند؛ بنابراین، دقیقاً در بهترین محدودهٔ ممکن برای قابل سکونت بودن قرار گرفته است.
محصول گرافنی که بازار تهویه آمریکا را فتح میکند
شرکت گروه تولید گرافن با دریافت مجوز کلیدی از آژانس حفاظت محیطزیست آمریکا، یک گام تعیینکننده در مسیر تجاریسازی پوشش گرافنی THERMAL-XR® ENHANCE برداشت.
به گزارش ستاد نانو، شرکت گروه تولید گرافن (Graphene Manufacturing Group – GMG) در تازهترین بهروزرسانی کسبوکار خود، از پیشرفت چشمگیر در روند تجاریسازی محصول گرافنی THERMAL-XR® ENHANCE خبر داد؛ پیشرفتی که با دریافت و پذیرش شرایط «اعلامیه رضایت» از سوی آژانس حفاظت محیطزیست آمریکا (EPA) رسمیت یافته است. این مجوز در چارچوب فرآیند «اطلاعیه پیشتولید» صادر شده و به گفته مدیران GMG، یک نقطه عطف راهبردی برای عرضه رسمی این محصول در بازار آمریکا به شمار میرود.
بر اساس اعلام GMG، شرایط تأییدشده از سوی EPA نشان میدهد که این نهاد نظارتی، مسیر ورود پوشش گرافنی THERMAL-XR® ENHANCE به بازار آمریکا را هموار کرده است. آمریکا بهعنوان بزرگترین بازار پوششهای مورد استفاده در سامانههای گرمایش، تهویه و تهویه مطبوع، نقش کلیدی در برنامههای توسعهای GMG دارد و دریافت این مجوز، جایگاه شرکت را برای رقابت در سطح جهانی تقویت میکند.
طبق برنامهریزی انجامشده، نخستین محموله از محصول THERMAL-XR® ENHANCE پس از دریافت نسخه نهایی و امضاشده اعلامیه رضایت EPA، به شرکت نو — کالگون (Nu — Calgon) ارسال خواهد شد. این محصول قرار است از طریق شبکه توزیع نو — کالگون و با نام تجاری «CoolWorx® با پشتیبانی گرافن GMG» به بازار عرضه شود. انتظار میرود اعلامیه نهایی EPA در ابتدای سال جدید میلادی تکمیل شود و ارسال محمولهها بلافاصله پس از آن آغاز گردد.
مدیران GMG تأکید دارند که همکاری با نو — کالگون، یکی از بازیگران باسابقه در بازار مواد مصرفی صنعت تهویه مطبوع، نقش مهمی در سرعتبخشی به نفوذ این محصول در بازار آمریکا دارد. این همکاری نهتنها دسترسی به شبکه توزیع گسترده را فراهم میکند، بلکه اعتماد مشتریان صنعتی را نیز نسبت به فناوریهای نوین مبتنی بر گرافن افزایش میدهد.
کریگ نیکول، مدیرعامل و مدیر اجرایی GMG، در واکنش به این دستاورد، آن را «بسیار مهم و تعیینکننده» توصیف کرده و گفته است: «دریافت شرایط تأیید برای فروش محصول در بزرگترین بازار پوششهای HVAC جهان، یعنی ایالات متحده آمریکا، یک دستاورد بزرگ برای GMG محسوب میشود. این موفقیت به ما امکان میدهد از طریق شریک توزیعی قدرتمند خود، نو — کالگون، حضور تجاری مؤثری در این بازار داشته باشیم.»
در همین حال، جک پرکوفسکی، رئیس هیاتمدیره و عضو غیرموظف هیاتمدیره GMG، نیز با اشاره به مسیر دو ساله اخذ این مجوز اظهار داشته است: «این دستاورد برای GMG بسیار ارزشمند است. طی دو سال گذشته، GMG و نو — کالگون مراحل پیچیده تأیید EPA را با دقت و پشتکار طی کردند و اکنون دیدن صدور شرایط اعلامیه رضایت، بسیار امیدوارکننده است. این گام برای توسعه شرکت اهمیت زیادی دارد، زیرا آمریکا بازار بسیار بزرگی برای پوششهای تهویه مطبوع است و نو — کالگون نیز یک شریک توزیعی ممتاز به شمار میرود.»
پوشش گرافنی THERMAL-XR® ENHANCE با هدف بهبود انتقال حرارت و افزایش بهرهوری انرژی در سیستمهای تهویه طراحی شده و انتظار میرود با ورود به بازار آمریکا، توجه شرکتهای فعال در حوزه ساختمان، صنایع سرمایشی و مدیریت انرژی را به خود جلب کند. تحلیلگران بر این باورند که دریافت مجوز EPA، علاوه بر جنبه حقوقی و نظارتی، پیام روشنی به بازار ارسال میکند؛ پیامی مبنی بر آمادگی این فناوری برای استفاده گسترده صنعتی.
با این موفقیت، GMG یک گام دیگر به تحقق راهبرد خود برای تجاریسازی محصولات گرافنی در مقیاس جهانی نزدیک شده است؛ راهبردی که بر پیوند نوآوری فناورانه با شبکههای توزیع قدرتمند و بازارهای بزرگ بینالمللی استوار است.
