دیدنی های ارومیه (۲)
تکه ای ازمن ، تکه ای اززمین
مریم سادات موسوی
گردشگری آذربایجان غربی
استان آذربایجان غربی یکی از توریستیترین استانهای کشورمان و محل زندگی اقوام آذری و کرد ایران است. مرکز این استان شهر ارومیه است (به معنی شهر آب). این شهر با بیش از ۳ هزار سال قدمت، قدیمیترین شهر در منطقه شمال غرب ایران به شمار میآید که هنوز پابرجا است. این استان با داشتن جاذبههای طبیعی، تاریخی گوناگون میتواند یکی از مناسبترین مقاصد گردشگری به شمار رود.
درباره استان آذربایجان غربی
استان آذربایجان غربی یکی از استانهای مرزی ایران در ناحیهی شمال غرب است که از شمال با کشور جمهوری آذربایجان و از غرب با کشور ترکیه و کشور عراق هممرز است. این استان از شرق به استان آذربایجان شرقی، در گوشه جنوب شرقی به استان زنجان و از جنوب به استان کردستان منتهی میشود. استان آذربایجان غربی که سیزدهمین استان بزرگ کشور است، در منطقه اذربایجان واقع شده و طبق سرشماری سال ۱۳۹۵، بیش از ۳ میلیون و ۲۶۵ هزار نفر است.
اکثر ساکنان استان آذربایجان غربی به زبان آذری سخن میگویند، اما شهرهای مهاباد، سردشت و پیرانشهر که در جنوب این استان قرار دارند، همسایه استان کردستان و کردنشین هستند. مردمان این استان را غالبا مسلمانان شیعه و سنی تشکیل میدهند و پیروان ادیان دیگر مانند مسیحی، زرتشتی و یهودی نیز از اقلیتهای مذهبی این استان هستند.
تاریخ آذربایجان غربی را به دوران ماد و پیش از آن نسبت میدهند. در وجه تسمیه آذربایجان غربی و به طور کلی منطقه «آدربایجان» چنین میگویند که ریشه در «آذرآبادگان» به معنی «سرزمین آتش» دارد و وجود قدیمیترین و بزرگترین آتشگاه های جهان در این منطقه از جنوب در تخت سلیمان تا شمال در باکو، گواه این ادعاست. برخی دیگر نیز نام «آذربایجان» را به سردار آتروپاد یا آتورپاد نسبت میدهند که حدود ۲۳۰۰ سال پیش، بعد از غلبه اسکندر مقدونی، در این منطقه ظهور کرد و حکومت وی و جانشینانش با نام «آتورپاتگان» تا زمان اشکانیان ادامه یافت.
آب و هوای استان آذربایجان غربی
استان آذربایجان شرقی از مناطق سردسیر ایران به شمار میآید. بنابراین نیمه اول سال، خصوصا ماههای خرداد تا شهریور را میتوان به عنوان بهترین زمان سفر به آذربایجان غربی در نظر گرفت. البته در روزهای تابستان که گرمترین اوقات سال هستند، دمای هوا ممکن است تا ۳۵ درجه هم برسد اما میانگین دما در این ماهها تقریبا ۲۴ درجه سانتیگراد است. همچنین در نظر داشته باشید که به دلیل خنک و مطلوب بودن دما در این منطقه، فصل تابستان شلوغترین زمان سفر است.
جشنوارههای گوناگونی هم در بعضی مناطق
این استان برگزار میشود. همچون جشنواره انگور که هر سال در نیمه دوم شهریورماه برگزار میشود یا جشنواره میوههای چهارفصل که در تیرماه در ارومیه برگزار میشود و میوههای فصل و مشتقات آن ها عرضه میشود. اگر در این تاریخها قصد سفر به آذربایجان غربی را دارید، میتوانید از این جشنواره بازدید کنید.
چنانچه ترجیح میدهید در زمانی خلوتتر به این استان زیبا سفر کنید، نیمه اول مهرماه را به شما پیشنهاد میکنیم. زمانی که هنوز سرمای هوا طاقتفرسا نیست و از شلوغی گردشگران تابستانی هم خبری نیست.
بازار دوشابچی خانا
آدرس: استان آذربایجان غربی، ارومیه، میدان ولایت فقیه، ابتدای خیابان امام خمینی، بازار تاریخی ارومیه
ساعت بازدید: شنبه تا پنجشنبه از ۹ تا ۲۰
بازار دوشابچی خانا یا بازار شیرهفروشان ارومیه در خیابان امام خمینی این شهر و کنار بازار تاریخی ارومیه قرار دارد. قدمت این بازار به دوره صفویه میرسد و حدود ۷۰ مغازه در دو طرف آن صف بستهاند. دوشابچی خانا یکی از محلههای قدیمی ارومیه است که از گذشته محل تهیه، فرآوری و فروش لوازم مربوط به دوشاب در این شهر است. در این محله و بازار، دوشاب یا همان شیره انگور تهیه و تولید میشود. این بازار نیز با شماره ۳۱۳۶۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و از دیدنی های ارومیه است.
مدرسه هدایت
آدرس: استان آذربایجان غربی، ارومیه، بلوار عطایی (شمال به جنوب)، نرسیده به تقاطع خیابان امام خمینی، کوچه شیشهگر خانه (امیرنظمی )
مدرسه هدایت یکی از مدارس قدیمی ارومیه است
که در دوره قاجار ساخته شد. این مدرسه در حاشیه خیابان امام و در کوچه امیرنظمی قرار دارد. ساختمان مدرسه قبلا خانه یکی از بزرگان ایل قاجار بود و در سال ۱۳۴۷ شمسی، توسط مالک جدید تغییر کاربری داده شد. در این مدرسه کتیبههایی وجود داشت که متاسفانه امروزه تخریب شدهاند؛ به همین دلیل تاریخ دقیق ساخت و اسم معمار بنا مشخص نیست.
ضلع جنوبی حیاط مدرسه هدایت، مهمترین و باارزشترین بخش مدرسه است. حیاط مدرسه چهارگوش است و دیوارکشی آجری و پایههای سنگی و آجری دارد. طاقنماهای این بنا با آجر لعابدار فیروزهای تزئین شده است. مدرسه هدایت در ۱۵ دی ماه ۱۳۷۵ شمسی با شماره ۱۸۳۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید و به یکی از مکان های دیدنی ارومیه تبدیل شد.
مدرسه ۲۲ بهمن
آدرس: استان آذربایجان غربی، ارومیه، خیابان امام خمینی، ابتدای خیابان خیام شمالی
مدرسه ۲۲ بهمن ارومیه در تقاطع خیابان امام و خیام شمالی قرار دارد و یکی از مدارس تاریخی شهر محسوب میشود. مدرسه ۲۲ بهمن در اوایل دوره پهلوی، یعنی حدود ۱۰۰ سال قبل ساخته شده است و حدود ۵,۱۰۰ متر زیربنا دارد. این مدرسه در هفتم اسفند ۱۳۸۵ شمسی با شماره ۱۷۷۲۷ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید.
یخچال دوقوز پله (یخچال ۹ پله)
آدرس: استان آذربایجان غربی، ارومیه، حدفاصل میدان ۹ پله و میدان همافر
ساعت کاری: ۱۲ تا ۲۴
یخچال دوقوز پله در خیابان مفتح ارومیه و در محلهای به همین نام قرار دارد. این بنا را میتوان یکی از بهترین جاذبه های ارومیه نامید. دوقوز کلمهای ترکی و به معنی «عدد ۹» است و به همین خاطر در برخی موارد آن را یخچال ۹ پله نیز میخوانند.
یخچال دوقوز پله در دوره قاجار ساخته شد و از آن برای نگهداری و تامین یخ مورد نیاز شهر در تابستان استفاده میشده است. مردم برای انجام بعضی از مراسمات مانند چهارشنبه سوری به دور حوضچهای که در نزدیکی یخچال بود جمع میشدند؛ اما بعد از پیشرفت و صنعتی شدن شهر ارومیه، این مکان بلا استفاده ماند. امروزه این یخچال به رستوران تغییر کاربری داده است.
کلیسای مارسرگیز (مارگورگیز)
آدرس: استان آذربایجان غربی، ارومیه، میدان دفاع مقدس، بلوار شیخ شلتوت، خیابان شهید ورمزیار (کمالیه)، خیابان گلستان شرقی، کوچه شماره ۲۹
کلیسای مارسرگیز یا مارگورگیز در شرق ارومیه قرار دارد و از جاهای دیدنی ارومیه است. این کلیسا از نظر مذهبی بسیار ارزشمند است و عموم مسیحیان، اعم از آشوری و ارامنه، آن را به عنوان زیارتگاه میشناسند.
کلیسای مارگورگیز یکی از آثار سنگی استان آذربایجان غربی است و تمام دیوارها و سقف آن را با سنگهای نامنظم، به شکل ماهرانهای و کاملا مستحکم ساختهاند. با توجه به سبک معماری این بنا و کتب مورخان آشوری، قدمت کلیسای مار سرگیز به قبل از اسلام میرسد. گفته میشود زمانی که خسروپرویز بر رومیان پیروز شد، همسرش شیرین که مسیحی بود، دستور ساخت این کلیسا را صادر کرد.
▪دیدنی های اطراف ارومیه
دریاچه ارومیه
آدرس: مرکز میان استانهای آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی
فاصله تا ارومیه: ۳۰ کیلومتر (۳۰ دقیقه با خودرو)
دریاچه ارومیه در شمال غرب ایران، زمانی بزرگترین دریاچه آبشور دنیا و دومین دریاچه بعد از «دریای مرده» در خاورمیانه بود. اندازه این دریاچه به ۱۴۰ کیلومتر از شمال تا جنوب و ۸۵ کیلومتر از شرق تا غرب میرسید که مجموعا شامل وسعتی بیش از ۵,۲۰۰ کیلومتر مربع بود. در گذشته لنج سواری در این دریاچه زیبا یکی از اصلیترین تفریحات گردشگران بود و جمعهها صف طویلی را میدیدید که منتظر سوار شدن بر لنج بودند.
در چند سال گذشته بخشهای وسیعی از دریاچه ارومیه خشک شدهاند؛ بهگونهای که در حال حاضر (سال ۱۴۰۴) تقریبا تمام بخشهای دریاچه کاملا خشک و بدون آب هستند. اصلیترین دلیل خشک شدن دریاچه ارومیه، تغییر و انحراف مسیر آب رودخانههایی است که به دریاچه منتهی میشدند. دلایل دیگری مانند کاهش بارشها، گرمای هوا و استفاده از آبهای زیرزمینی نیز موجب این بحران شدهاند.
قلعه هولاکوخان
آدرس: استان آذربایجان شرقی، شهرستان اسکو، بخش ایلخچی،جاده آق گنبد به سرای، جاده فرعی قلعه هولاکوخان
فاصله تا ارومیه: حدود ۵۵ کیلومتر (یک ساعت با خودرو)
قلعه هولاکوخان یکی از قلعههای تاریخی منطقه آذربایجان است که در شرق دریاچه ارومیه و در محدوده شهرستان اسکو استان آذربایجان شرقی قرار دارد. این قلعه در بلندیهای شرق روستای آق گنبد قرار دارد و در مسیر آن نیز آبانبارهای زیادی وجود دارند که در دل کوه، به شکل عجیبی ساخته شدهاند. در کنار این آبانبارها جویهای آبی وجود دارند که هنگام بارندگی آب رابه سمت آب انبارهاهدایت وآب موردنیازرادرتمامی فصول سال تامین می کنند.
دیوارههای قلعه هولاکوخان از سنگ ساخته شده است. این قلعه از نظر استحکامات و موقعیت قرارگیری شبیه قلعههای بابک، قهقهه و جوشون است. دسترسی به قلعه آسان نیست و سه طرف آن را پرتگاههای خطرناک احاطه کردهاند. این موقعیت مکانی خاص، دفاع از قلعه را برای قلعهبانان آسان میساخت.
قلعه بردوک
آدرس: استان آذربایجان غربی، شهرستان ارومیه، بخش صومای برادوست، ۶ کیلومتری غرب روستای بردوک
فاصله تا ارومیه: ۷۸ کیلومتر (یک ساعت وسی دقیقه باخودرو)
یکی دیگر از جاهای دیدنی ارومیه قلعه تاریخی بردوک است که در ۶ کیلومتری غرب روستای بردوک شهرستان ارومیه قرار دارد. زیر قوس دروازه ورودی این قلعه، کتیبهای روی دو سنگ مرمر وجود دارد که قدمت قلعه بردوک را سال ۱۰۷۸ هجری قمری، همزمان با دوره صفویه ذکر میکند.
به طور کلی قلعه بردوک شامل سه قسمت قلعه، مسجد و مقبره میشود؛ قلعه بزرگ روبهروی مسجد قرار دارد که در ارتفاعات میانه کوهستان ساخته شده است و راه دستیابی به آن شیب تندی دارد. در بخش مرکزی قلعه چند بنای دیگر وجود دارد که با سنگهای چهارگوش و ملات شن و آهک ساخته شدهاند و فقط یکی از آنها سالم مانده و به نظر میرسد که از آن به عنوان آبانبار استفاده میشده است.
دریاچه مارمیشو
آدرس: استان آذربایجان غربی، شهرستان ارومیه، بخش سیلوانه، دهستان ترگور، ۱۰ کیلومتری جنوب غرب روستای بانی
ساعت بازدید: جمعهها از ۸ تا ۱۴
فاصله از ارومیه: ۶۲ کیلومتر (یک ساعت و ۳۰ دقیقه با خودرو)
دریاچه مارمیشو در شمال غرب ارومیه، در مسیر آبهای مرزی ایران و ترکیه قرار دارد و از جذابترین مکان های گردشگری ارومیه است. زلزله و سد کوه در مسیر آبهای مرزی باعث شکلگیری این دریاچه شده است که انواع آبزیان، مانند قزلآلا در آن رشد میکنند. این دریاچه محل مناسبی برای ماهیگیری تبدیل است و حدود پنج هکتار مساحت دارد.
در سالهای اخیر به علت جاری شدن سیل و پر شدن دریاچه مارمیشو با شن و ماسه سیلاب، مساحت و عمق دریاچه کمتر شده است. نام این دریاچه، از اسم «مارشیمون بنیامین»، رهبر مسیحیان آشوری، گرفته شده است. به دلیل قرارگیری دریاچه در منطقه مرزی بین ایران و ترکیه، بازدید از این مکان تنها در روزهای جمعه امکانپذیر است.
آبشار شملکان
آدرس: استان آذربایجان غربی، بخش مرکزی شهرستان ارومیه، دهستان باراندوز، شمال غربی روستای شملکان
فاصله از ارومیه: ۱۸ کیلومتر (۳۰ دقیقه با خودرو)
آبشار شملکان یکی از زیباترین آبشارها و جاهای دیدنی ارومیه است که در روستایی به همین نام قرار دارد. این آبشار طبیعت بسیار زیبایی در این روستا ایجاد کرده است که قطعا ارزش دیدن دارد.
