پایش هوشمند رودها و سدها با ماهواره ی ایرانی
یک جرعه ازجهان دانش
بهارسادات موسوی
[ گزارش ازپژوهش های تازه ]
با بهرهگیری از تصاویر ماهوارهای و فناوری سنجش از دور، پژوهشگاه فضایی ایران موفق شده است پایش هوشمند منابع آب سطحی از جمله رودخانهها و سدهای کشور را با دقت و سرعت اجرایی کند.
پژوهشگاه فضایی ایران با بهرهگیری از فناوری سنجش از دور، گامی مؤثر در مدیریت منابع آب کشور برداشت.
مرکز تحقیقات فضایی این پژوهشگاه با اجرای پروژههایی نوآورانه در زمینه بهرهبرداری از فناوری فضایی، گام مهمی در جهت مدیریت بهینه منابع آب و مقابله با بحران کمآبی در کشور برداشته است.
ایران به دلیل قرارگیری در کمربند خشک و نیمهخشک زمین، ویژگیهای خاص جغرافیایی، توزیع نابرابر منابع آبی و الگوهای کشت نامتناسب، سالهاست با چالشهای جدی در حوزه آب مواجه است. کاهش چشمگیر سطح دریاچهها و تالابها، افت شدید سطح سفرههای زیرزمینی و بروز خشکسالیهای پیاپی، نشانهای از وخامت این بحران است که پیامدهای زیستمحیطی و اقتصادی گستردهای برای کشور در پی داشته است.
در چنین شرایطی، استفاده از فناوریهای نوین از جمله فناوری فضایی و تصاویر ماهوارهای، به عنوان یکی از ابزارهای کارآمد در پایش و مدیریت منابع آبی مطرح شده است. فناوری سنجش از دور با فراهمسازی دادههایی با پوشش وسیع، تکرارپذیری بالا و سرعت پردازش مناسب، نقش کلیدی در تحلیلهای محیطی و تصمیمسازیهای مدیریتی ایفا میکند.
— پایش منابع آب سطحی شامل رصد تغییرات در دریاچهها، رودخانهها، تالابها و سدها برای برنامهریزی دقیقتر و پیشگیری از خشکشدن آنها
— پایش رطوبت خاک با هدف کمک به کشاورزان در تعیین زمان و مقدار آبیاری بهینه
پایش و پیشبینی خشکسالی برای کاهش خسارات ناشی از کمآبی و آمادهسازی راهکارهای مقابله
— پایش پارامترهای محیطی محصولات کشاورزی مانند دما، بارش، تبخیر و تعرق برای ارائه الگوهای هوشمند آبیاری
— طراحی و اجرای سامانه پایش و پیشبینی سیلاب برای هشداردهی سریع و مدیریت بهینه سیلاب در مناطق پرخطر مانند حوضه گرگانرودازجمله بهره مندی های این برنامه هست.
به گفته کارشناسان مرکز تحقیقات فضایی پژوهشگاه، استفاده از دادههای ماهوارهای علاوه بر دقت بالا، نسبت به روشهای سنتی بسیار سریعتر و مقرونبهصرفهتر است و میتواند در تدوین سیاستهای بلندمدت آبی کشور تأثیرگذار باشد.
پژوهشگاه فضایی ایران با اتکا به توان متخصصان داخلی و ظرفیتهای فناورانه پیشرفته، مصمم است نقشآفرینی مؤثرتری در حل بحرانهای محیطزیستی و راهبری پروژههای کاربردی در حوزه فضایی داشته باشد.
تولید باتریهای لیتیومی ایمن و پرظرفیت
یک استارتآپ ایرانی موفق به توسعه باتریهای لیتیومی شده است که علاوه بر ظرفیت بالاتر، ایمنی بیشتری نیز دارند.
به گزارش ستاد نانو، استارتآپ ایرانی بتماف با تمرکز بر توسعه فناوریهای نوین ذخیرهسازی انرژی، گامی مهم در بهبود عملکرد و ایمنی باتریهای لیتیومی برداشته است. این استارتآپ توانسته با بهرهگیری از الکترولیتهای جامد پلیمری حاوی نانوساختارهای فلز-آلی، راهکاری نوآورانه برای غلبه بر محدودیتهای باتریهای متداول یون لیتیوم ارائه دهد؛ راهکاری که میتواند آینده خودروهای برقی و دستگاههای قابل حمل را تحت تاثیر قرار دهد.
این استارتآپ با اتکا به توان تیم جوان و متخصص خود، موفق به تولید سلولهای سکهای آزمایشی شد که نشان دادند قابلیت رسانایی یونی بالاتر از ۳ — ۱۰ سیمنس بر سانتیمتر را دارند. چنین سطحی از هدایت یونی، زمینهساز تولید باتریهایی است که هم از نظر ایمنی و هم از نظر توان شارژ، بالاتر از نسل موجود خواهند بود. به بیان دیگر، فناوری پیشنهادی بتماف میتواند ظرفیت باتریها را تا دو برابر افزایش داده و زمان شارژ را به کمتر از ۱۵ دقیقه کاهش دهد؛ مزیتی که تحقق آن در صنعت خودروهای برقی اهمیت زیادی دارد.
موفقیتهای این استارتآپ در مرحله نمونهسازی اولیه ممکن شد. بتماف برای توسعه صنعتی و مقیاسپذیری این فناوری، نیازمند سرمایهگذاری بیشتر است و این تیم بهطور دقیق مسیر رشد فناوری و تجاریسازی را ترسیم کرده و به دنبال جذب شریک تجاری با سرمایهگذاران داخلی و خارجی هستند.
از مهمترین برنامههای فعلی بتماف میتوان به تکمیل فناوری و ثبت بینالمللی اختراع (PCT) اشاره کرد. همچنین این استارتآپ مذاکراتی را با سرمایهگذاران خارجی آغاز کرده و در کنار آن، فروش دانش فنی خود را نیز در دستور کار قرار داده است. چنین رویکردی نشان میدهد که بتماف علاوه بر توسعه محصول، بهدنبال ایجاد جایگاه علمی و اقتصادی پایدار در عرصه جهانی فناوریهای نوین باتری است.
تیم اجرایی این استارتآپ متشکل از افراد متخصص و باانگیزه است. نرگس نوبخت بهعنوان مدیر فنی و اجرایی پروژه و سید حامد ابوطالبی بهعنوان همکار کلیدی، هسته اصلی فعالیتهای تحقیق و توسعه بتماف را شکل میدهند. تلاشهای این تیم با حمایتهای ساختاری و مالی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری و همچنین ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو همراه شده است؛ حمایتی که نشاندهنده اهمیت راهبردی این پروژه در سطح ملی است.
بتماف در چشمانداز خود دستیابی به باتریهایی را دنبال میکند که نهتنها کارایی و ظرفیت بیشتری داشته باشند، بلکه از منظر ایمنی نیز مطمئنتر باشند. این استارتآپ امیدوار است با تجاریسازی فناوری الکترولیتهای جامد نانوساختار، ایران را به یکی از بازیگران اصلی زنجیره تأمین جهانی باتریهای پیشرفته تبدیل کند.
آینده صنعت حملونقل و انرژی به فناوریهایی گره خورده است که بتوانند نیاز روزافزون بشر به انرژی مطمئن و پاک را پاسخ دهند. استارتآپ بتماف با نوآوریهای خود در زمینه باتریهای لیتیومی جامد، نهتنها میتواند به بخشی از این نیاز پاسخ دهد بلکه چشمانداز تازهای از حضور ایران در بازار رقابتی فناوریهای نوظهور ترسیم کند.
ساخت نمونه ارتقایافته ماهواره کوثر
با پرتاب دو ماهواره کوثر و هدهد از سوی یکی از شرکتهای دانشبنیان، این فناوران طراحی و ساخت ماهواره ارتقایافته کوثر با کاربردهای حوزه کشاورزی را در دستور کار قرار دادند.
دو پروژه مهم فضایی به نامهای ماهواره هدهد و ماهواره کوثر به عنوان نمادی از تلاشهای گسترده بخش خصوصی برای توسعه صنعت فضایی و همکاریهای بینالمللی تبدیل شده است.
«هدهد» و «کوثر» در بامداد ۱۵ آبان ماه سال گذشته با ماهوارهبر سایوز به مدار ۵۰۰ کیلومتری پرتاب شدند.
ماهواره هدهد در زمره ماهوارههای مخابراتی کوچک و تحقیقاتی قرار دارد که با هدف توسعه فناوریهای ارتباطی و سنجشی طراحی شده است. این ماهواره ضمن فراهم کردن بستر آزمایش فناوریهای نوین، بهعنوان یکی از پروژههای نسل جدید ماهوارههای سبک ایران مطرح است و میتواند در زمینه ارتباطات امن، اینترنت اشیاء، ردیابی و همچنین خدمات علمی و آموزشی به کار گرفته شود.
توسعه این ماهواره نشاندهنده حرکت ایران به سوی بهرهبرداری گستردهتر از منظومههای ماهوارهای در مقیاس کوچک است که آینده مخابرات و ارتباطات جهانی را رقم خواهند زد.
در سوی دیگر،، ماهواره کوثر بهعنوان یکی از پروژههای کلیدی در حوزه سنجش از دور، با هدف تصویربرداری دقیق از سطح زمین و پایش منابع طبیعی، محیطزیست و کاربریهای دفاعی توسعه یافته است. تصاویر دریافتی از این ماهواره میتواند در مدیریت منابع آب و خاک، کشاورزی هوشمند، پایش جنگلها و مراتع، رصد تغییرات اقلیمی و همچنین اهداف راهبردی مورد استفاده قرار گیرد. کوثر علاوه بر اهمیت علمی و زیستمحیطی، ظرفیتهای مهمی در ارتقای توان دفاعی و امنیتی کشور ایجاد میکند و به ایران امکان میدهد در زمینه تأمین دادههای فضایی استقلال بیشتری پیدا کند.
ترکیب هدهد بهعنوان ماهواره مخابراتی و کوثر بهعنوان ماهواره سنجشی، بیانگر راهبرد جامع ایران در توسعه فناوریهای فضایی است؛ راهبردی که همزمان بر ابعاد علمی، اقتصادی، خدماتی و دفاعی متمرکز شده و ایران را در مسیر دستیابی به جایگاهی پررنگتر در جامعه فضایی بینالمللی قرار میدهد.
حالا در کمتر از یک سال، نمونه ارتقا یافته ماهواره سنجشی کوثر با تلاش این شرکت دانش بنیان ساخته شد و به گفته مدیر عامل آن، آزمونهای این ماهواره به پایان رسیده است. دکتر حسین شهرابی ماموریت این ماهواره را تلفیقی از ماموریتهای کوثر یک و هدهد و با کاربرد در حوزه کشاورزی دقیق دانست.
دکتر حسین شهرابی، مدیرعامل یکی از شرکتهای دانشبنیان حوزه فضایی با اشاره به آخرین وضعیت دو ماهواره هدهد و کوثر با تاکید بر این که دادههایی که از این دو ماهواره دریافت شد، سطوح مختلفی دارند که به صورت گام به گام برای عملیاتی شدن این دو ماهواره حرکت میکنیم، اظهار کرد: گام اول ما در این زمینه این بود که اطمینان حاصل کنیم که تزریق ماهوارهها در مدار به درستی انجام شده است که این اتفاق رخ داد. تزریق درست ماهواره به مدار بسته به عملکرد ماهواره و واسط میان ماهواره و ماهوارهبر است که هر دو جزء محصول از دستاوردهای این شرکت بوده است.
شهرابی گام بعدی این پروژه را تثبیت ماهواره در مدار عنوان کرد و ادامه داد: بخش پنلهای این ماهوارهها از دیگر دستاوردهای ما است که دادههای تلهمتری حکایت از آن دارد که پنلهای خورشیدی عملکرد خوبی دارند و شارژ و دشارژ انجام میشوند. به گفته وی، تقریبا ماهوارههای هدهد و کوثر در مدت ۲۴ ساعت، ۱۵ بار به دور زمین میچرخند.
شهرابی با اشاره به طراحی و ساخت نمونه ارتقایافته ماهواره سنجشی «کوثر»، گفت: تستهای این ماهواره با پرتابگر انجام شده و سازگاریهای لازم به طور کامل صورت گرفته است. وی با بیان این که این ماهواره در حوزه کشاورزی کاربرد دارد، افزود:برای بهرهگیری از آن نیازمند مجموعهای از اقدامات هوشمندسازی هستیم تا دو مأموریت اصلی را اجرایی کند؛ نخست تهیه تصاویر سبزینگی گیاهان بهصورت هر ۲۴ ساعت یکبار و دوم، مخابرات اینترنت اشیاء بهصورت برخط و لحظهای.
مدیر عامل این شرکت دانشبنیان با بیان این که این سومین ماهواره ساختهشده توسط بخش خصوصی است که نتیجه اعتماد به شرکتهای دانشبنیان محسوب میشود، یادآور شد: امیدواریم با پرتاب این ماهواره تفاهمنامهای را با روسیه امضا کنیم و این پروژه را در سطح کشورهای بریکس توسعه دهیم.
ساخت تراشه ورقابت باانویدیا
به گفته منابع آگاه، علی بابا تراشه تازه ای ابداع کرده که کاربردی تر از محصولات قدیمی آن است و می تواند طیف وسیع تری از فعالیت های هوش مصنوعی را انجام دهد.
به گزارش رویترز، این تراشه که هم اکنون در مرحله آزمایش است توسط شرکت چینی علی بابا ساخته شده و با پردازشگر هوش مصنوعی پیشین این شرکت که توسط TSMC ساخته می شد، تضاد زیادی دارد. البته علی بابا به درخواست ها برای اظهار نظر پاسخی نداده است. شرکت های فناوری و هوش مصنوعی چینی به شدت روی محصولات تولید داخل تمرکز کرده اند، زیرا انویدیا به عنوان غول تراشه سازی هوش مصنوعی جهان با چالش های رگولاتوری برای فروش محصولاتش در این کشور روبرو شده است.
دولت ترامپ صادرات تراشه H۲۰ انویدیا که قدرتمندترین پردازشگر هوش مصنوعی این شرکت برای بازار چین است را در سال جاری میلادی ممنوع کرد.
هرچند دولت آمریکا ماه گذشته به انویدیا اجازه داد فروش H۲۰ به چین را از سر گیرد، اما شرکت های چینی مشغول کار روی پردازشگرهای جایگزین H۲۰ هستند. از سوی دیگر دولت چین نیز به شرکت های بزرگ فناوری از جمله علی بابا و بایت دنس درباره خرید تراشه های مذکور فشار می آورد.
