همکاری ایران با چین در سفر به ماه
یک جرعه ازجهان دانش
بهارسادات موسوی
[ گزارش ازپژوهش های تازه ]
رئیس سازمان فضایی از پرتابهای متعددی در سال جاری خبر داد که شامل پرتاب ماهوارههای سنجشی ظفر ۲ و پایا با پرتابگر خارجی و همچنین پرتاب آزمایشی نمونه دیگری از ناهید ۲ با پرتابگر داخلی است.
حسن سالاریه رئیس سازمان فضایی ایران در مراسم افتتاحیه هفته جهانی فضا که در محل وزارت ارتباطات برگزار شد با اشاره به برنامههای راهبردی کشور در حوزه فضایی، از پیشرفتهای مهم در توسعه فناوریهای بومی، همکاریهای بینالمللی، و حضور فعال بخش خصوصی در پروژههای فضایی خبر داد و با تاکید بر اجرای برنامه دهساله فضایی کشور و برنامه هفتم توسعه کشور ، از اجرای طرحهای متعددی در حوزه علوم و اکتشافات فضایی با محوریت دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی خبر داد.
وی افزود: یکی از مهمترین این برنامهها توسعه کپسولهای زیستی و سکوهای تحقیقاتی بازگشتپذیر با قابلیت هدایت و کنترل دقیق است که بهعنوان آزمایشگاههای فضایی، امکان اجرای آزمونهای زیرمداری و مداری در زمینه زیست فضا و اثرات تشعشعات، دما و فشار را فراهم میکنند.
سالاریه ادامه داد:پس از پرتاب موفق کپسول ۵۰۰ کیلوگرمی در سال ۱۴۰۲، مراحل تحقیق و توسعه نسل جدیدی از این سکوها آغاز شده و تستهای زیرسیستمهای آن بهزودی انجام خواهد شد.
رئیس سازمان فضایی ایران همچنین از همکاری با چین در پروژه فضایی ماه نشین چانگ ۸ خبر داد و افزود: این همکاری که از سال گذشته آغاز شده، اکنون به پایان مرحله طراحی رسیده و ساخت نمونه مهندسی آن در آستانه آغاز است. همکاریهای بینالمللی در این حوزه، بهویژه در بهرهبرداری از منابع طبیعی در فضا و سایر کرات، از اهمیت راهبردی برخوردار است.
وی با اشاره به پرتاب موفق ماهوارههای پارس ۱ و ناهید ۲، اعلام کرد: نسلهای بعدی این ماهوارهها با اصلاحات فنی لازم آماده پرتاب هستند و ماهواره پارس ۲ نیز در مرحله تستهای نهایی قرار دارد.
وی از آغاز طراحی ماهواره سنجشی پارس ۳ با دقت تصویربرداری زیر یک متر خبر داد و گفت: پروژه ساخت ماهواره راداری ‘راد ۲’ با دقت تصویربرداری ۲۰ متر نیز در پژوهشگاه فضایی در حال پیگیری است.
سالاریه ادامه داد:در بخش ماهوارههای مخابراتی نیز طراحی ماهواره ناهید ۳ با پهنای باند بالاتر و قابلیت ارائه خدمات متنوع ارتباطی از سال گذشته آغاز شده و روند توسعه آن رضایتبخش گزارش شده است.
وی از آغاز فاز نخست منظومه ماهوارهای شهید سلیمانی شامل حدود ۲۰ ماهواره باریکباند خبر داد و گفت: در این مرحله، دو نمونه آزمایشی ۳۰ و ۶۰ کیلوگرمی از این ماهوارهها برای تست زیرسیستمهای حیاتی ساخته شدهاند که با مشارکت شرکتهای خصوصی و دولتی توسعه یافتهاند.
رئیس سازمان فضایی ایران همچنین از تکمیل فاز اول پایگاه ملی پرتاب چابهار ویژه پرتابگرهای سوخت جامد خبر داد و افزود: در حال آمادهسازی برای نخستین پرتاب از این پایگاه هستیم. همچنین طراحی فاز دوم این پایگاه، ویژه پرتابگرهای سوخت مایع، به اتمام رسیده و بهزودی کلنگزنی خواهد شد.
وی تاکید کرد: پایگاه چابهار با موقعیت جغرافیایی منحصربهفرد خود، امکان دسترسی به مدارهایی با شیبهای ۴۰ تا ۱۰۰ درجه را دارد که برای ساخت منظومههای ماهوارهای بسیار حیاتی است.
سالاریه با اشاره به تاکید وزارت ارتباطات بر حمایت از بخش خصوصی، از آمادهسازی نمونه دوم ماهواره کوثر با دقت تصویربرداری ۴ متر خبر داد.
وی گفت: این ماهواره توسط یک شرکت دانشبنیان ایرانی طراحی و ساخته شده و کمتر از یک سال پس از نمونه اول آماده پرتاب شده است.
رئیس سازمان فضایی ایران از پرتابهای متعددی در سال جاری خبر داد که شامل پرتاب ماهوارههای سنجشی ظفر ۲ و پایا با پرتابگر خارجی و همچنین پرتاب آزمایشی نمونه دیگری از ناهید ۲ با پرتابگر داخلی سیمرغ خواهد بود.
وی گفت: تستهای مداری و زیرمداری برای ماهوارههای منظومه شهید سلیمانی و دیگر محمولههای تحقیقاتی نیز در دستور کار است و زمان دقیق پرتابها پس از نهاییشدن اعلام خواهد شد.
سالاریه در پایان با تاکید بر اهمیت همکاری با دانشگاهها و پژوهشگاهها در توسعه زیستبوم فضایی کشور گفت: با همکاری معاونت علمی ریاست جمهوری، هدف ما ایجاد هستههای نوآور در دانشگاههاست. همچنین مناقصات ساخت ماهوارههای پژوهشی از جمله پژوهش ۱، ۲ و ۴ برگزار خواهد شد تا شرکتهای دانشبنیان و مراکزعلمی در طراحی و ساخت ماهوارهها مشارکت داشته باشند.
برداشت خودکار محصول در مزارع با هوش مصنوعی
یک پژوهشگر ژاپنی الگوریتمی نوآورانه برای هدایت خودکار روباتهای کشاورزی توسعه داده است که با استفاده از فناوری، امکان حرکت دقیق و مستقل در مزارع را فراهم می کند.
به گزارش معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری، این روباتها قادر خواهند بود با حفظ فاصله ایمن و ثابت از بسترهای کشت وظایفی مانند حرکت به مقاصد تعیین شده و برداشت محصولی را به طور خودکار انجام دهند.
این پیشرفت گامی مهم در جهت مکانیزاسیون و افزایش بهرهوری در کشاورزی محسوب میشود.
قابلیت حرکت دقیق روباتها امکان انجام طیف وسیعتری از وظایف خودکار از جمله نظارت بر سلامت گیاهان و هرس کردن را نیز در آینده نزدیک فراهم خواهد کرد و به طور قابل توجهی به کاهش وابستگی به نیروی کار انسانی به ویژه در روشهای کشت مدرن مانند کشت در بسترهای مرتفع کمک خواهد کرد
.
افزایش طول عمر باتری با کامپوزیتهای گرافنی
«بهبود ذخیرهسازی و طول عمر باتریهای اسید — سرب با استفاده از کامپوزیت آئروژل گرافنی بهعنوان ماده افزودنی» طرح پسادکتری آرش قاضی تبار است که با حمایت بنیاد ملی علم ایران انجام داده است.
به گزارش معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری، قاضی تبار با مدرک دکتری تخصصی مهندسی مواد از دانشگاه صنعتیامیرکبیر و استادیار پژوهشگاه رنگ درباره این طرح توضیح داد: باتریسازی در ایران مربوط به تولید باتریهای اسید — سرب است و بخش کوچکی از آن به تولید دانش فنی و محدود لیتیم — یون یا دیگر ذخیره سازهای نسل جدید میپردازند.
وی ادامه داد: با توجه به وجود زیرساخت مناسب برای تولید باتری اسید — سرب در کشور، با استفاده از تزریق دانش فنی بهبود خواص این باتریها، میتوان ذخیرهسازهای مناسبتر با قابلیت استفاده در کاربردهای متنوعتری را ایجاد کرد، بدون این که به تغییرات اساسی در کارخانجات تولید باتری نیاز باشد.
این محقق و پژوهشگر در ادامه بیان کرد: مهندسی مواد، زمینهساز اصلی این تغییر بزرگ خواهد بود که با معرفی ماده جدید آئروژل گرافنی و با بومیسازی تولید آن در کشور با خواص مناسب برای استفاده در باتری اسید — سرب، میتواند تحولی در صنعت باتریسازی کشور ایجاد کند.
وی تصریح کرد: شرکتهای چینی و امریکایی، امروزه باتریهای اسید — سرب تقویت شده با مواد کربنی و گرافن را در دنیا تولید میکنند و مصرف بالایی در این کشورها دارند. در چین، بیش از ۳۰ میلیون دوچرخه هیبریدی فعال در کشور وجود دارد که در بخش عمدهای از آنها، از باتریهای تقویتشده با گرافن و مواد کربنی استفاده میشود. با بومیسازی ساخت این دسته از باتریها با کیفیت بالاتر نسبت به باتریهای چین، بهدلیل استفاده از نسل جدید و سهبعدی مواد گرافنی (آئروژل گرافنی)، میتوان علاوه بر بومیسازی این دسته از باتریها و تحول در صنعت باتریسازی، صادرات آن را نیز مورد بررسی قرار داد چرا که خواص منحصربه فردی در انتظار باتریها با استفاده از آئروژل گرافنی است.
قاضی تبار تأکید کرد: افزایش طول عمر باتریها و افزایش ظرفیت آنها باعث ایجاد رضایتمندی بالاتر برای مصرفکنندگان و همچنین کاربردهای جدید این باتریها خواهد شد. همچنین، تولید دانش فنی در این طرح، به این صورت است که سنتز آئروژل گرافنی با نیتروژن دوپ شده و نانوذرات اکسید روی که حجم تخلخل و سطح ویژه بالایی دارد، از روش ساده و مقرونبهصرفه احیاء شیمیایی در آن استفاده میشود و همچنین تخلخلهای آن در ناحیه مزو — ماکرو قرار دارد که بالاترین نفوذپذیری را برای الکترولیت خواهد داشت.
وی ادامه داد: تولید محصول، نمونه باتری اسید — سرب ساخته شده در مقیاس آزمایشگاهی است که در صفحات مثبت و منفی خود، از ساختار گرافنی استفاده شده است. این باتری نسبت به باتریهای معمول، طول عمر و ظرفیت بیشتری دارد.
این محقق و پژوهشگر در پایان خاطر نشان کرد: کاربرد این پژوهش، استفاده از این فناوری در باتریسازیهای داخل کشور برای تولید باتریهایی با دانسیته انرژی بالا و طول عمر بیشتر است. درحال حاضر این باتریها در مرحله تولید در شرکت خصوصی پلاتین ایران قرار دارد که از حامیان این طرح و بهره بردار آن بوده است.
تولید جوهرهای زیستی از ضایعات غذایی
محققان دانشگاه تهران ضایعات غذایی را از یک معضل زیستمحیطی و اقتصادی به منبعی ارزشمند برای تولید جوهرهای زیستی مورد استفاده در چاپ سهبعدی تبدیل میکنند.
به گزارش دانشگاه تهران ، در مقالهای که اخیراً در مجله معتبر Nature Food با ضریب تأثیر ۹.۲۱ منتشر شده است، مرتضی آغباشلو، استاد دانشکدگان کشاورزی دانشگاه تهران، طبق تحقیقات خود نشان داد که ضایعات غذایی که یک معضل زیستمحیطی و اقتصادی بزرگ محسوب میشوند، میتوانند به منبعی ارزشمند برای تولید جوهرهای زیستی مورد استفاده در چاپ سهبعدی تبدیل شوند.
آغباشلو با بیان این که این مقاله با عنوان «Food loss and waste valorization offers a sustainable source of biopolymers in bioinks for 3D printing» به بررسی ظرفیتهای فناوری چاپ سهبعدی در بهرهبرداری از ضایعات و تلفات غذایی میپردازد، گفت: ضایعات غذایی که یک معضل زیستمحیطی و اقتصادی بزرگ محسوب میشوند، میتوانند به منبعی ارزشمند برای تولید جوهرهای زیستی مورد استفاده در چاپ سهبعدی تبدیل شوند.
استاد دانشکدگان کشاورزی با اشاره به این که در این پژوهش ابعاد مختلف موضوع از جمله ویژگیهای فنی و مکانیکی بیومواد تولیدشده، قابلیت چاپپذیری، ارزشافزوده اقتصادی و نقش آنها در ارتقای پایداری محیطزیست مورد بررسی قرار گرفته است، افزود: مقاله تأکید میکند که استفاده از ترکیبات زیستفعال استخراجشده از ضایعات غذایی میتواند منجر به تولید موادی با عملکردهای نوین در حوزههایی همچون بستهبندی مواد غذایی، مهندسی بافت و زیستپزشکی شود.
محقق دانشگاه تهران تاکید کرد: یافتههای این مقاله نشان میدهد که بهرهبرداری هوشمندانه از ضایعات غذایی در قالب جوهرهای زیستی، نه تنها میتواند به کاهش اتلاف غذا و انتشار گازهای گلخانهای کمک کند، بلکه همسو با اهداف توسعه پایدار سازمان ملل، نقشی مهم در بهبود امنیت غذایی، ارتقای سلامت عمومی و گسترش نوآوری صنعتی ایفا خواهد کرد.
در این پژوهش علاوه بر دکتر مرتضی آغباشلو، استاد دانشگاه تهران، همکارانی از ایرلند، چین و مالزی مشارکت داشتهاند.
