دستکاری در افکار عمومی

منابع خبری

بخش سوم دکتر حجت اله عباسی

منابع خبری در فرایند خبرنگاری، بیشترین دستکاری را در افکار عمومی انجام می دهند.داده های جمع آوری شده توسط خبرنگاران از منابع خبری دریافت می شوند و الزاما نسبت مناسبی با واقعیات و رخدادها ندارند.
منابع خبری خاستگاه خبر هستند و به مجموعه ای از افراد، گروه ها، نهادها و سازمان ها اطلاق می شوند. این منابع طیف گسترده ای از سازمان ها و نهادهای دولتی و غیردولتی بین المللی و ملی، رسانه ها، احزاب و گروه ها، مراکز آموزشی و افکار عمومی را در بر می گیرد.
منابع خبری هر یک تشکیلات درون سازمانی با سلسله مراتب تصمیم گیری خاص خود را دارند. تصمیم گیرندگان با دروازه بانی بر اساس منافع سازمانی، جریان اطلاعات را کنترل و اطلاعات دست چین شده را بخورد افکار عمومی می دهند. اطلاعاتی که از طریق منابع خبری در اختیار رسانه ها قرار می گیرد از کانال های متعدد درون سازمانی عبور می کند و در هر مرحله به شدت پالایش می شود و برونداد آن اغلب جنبه تبلیغاتی دارد.
مرحله دروازه بانی برون رسانه ای شدیدترین شیوه دروازه بانی و کنترل جریان اطلاعات و دستکاری در افکار عمومی است و مجال جاری شدن اطلاعات واقعی رویدادها را از مبدا به سوی رسانه ها نمی دهد. از این رو بر اساس چنین اطلاعاتی نمی توان به جوانب وقایع و شناخت محیط به درستی پی برد.
در مرحله دروازه بانی برون رسانه ای، منابع خبری با فیلتر کردن اطلاعات و ایجاد محدودیت برای گروه های خبری و خبرنگاران، به بخش هایی از واقعیت ها اجازه دسترسی و طرح شدن در افکار عمومی را نمی دهند.
شیوه دروازه بانی در هر کشور ارتباط مستقیم با وضعیت نظام سیاسی و به میزان عیار آزادی بیان و آزادی رسانه‌ها در آن کشور دارد. هر چقدر آزادی های سیاسی و اجتماعی بیشتر باشد اطلاعات به نحو بارزتری اجازه عبور می یابد.
هر چقدر پشتوانه مردمی نظام سیاسی گسترده و فراگیر باشد، آزادی های سیاسی و اجتماعی به شکل بارزتری در آن جامعه وجود دارد و برعکس. در نظام های بسته سیاسی حاکمان مردم را قابل اعتماد نمی دانند و معمولا لاپوشانی و پنهان کاری می کنند.
در رویدادهای بزرگ سیاسی و اجتماعی، از قبیل انتخابات ها و بحران های اجتماعی، به سهولت نمی توان بااطلاعاتی که منابع خبری برون رسانه ای منتشر می کنند به جوانب وقایع پی برد. منابع خبری تلاش می کنند وقت خبرنگاران را با اطلاعات سرگرم کننده و دریافت اطلاعات هدایت شده پر کنند. اطلاعاتی که بیش از آن که برای شهروندان نفعی در بر داشته باشد، برای آن ها جنبه تبلیغاتی و منافع سرشار در بر دارد. اطلاعاتی که اگر چه مانند چاه حاج میرزا آقاسی برای شهروندان آب ندارد ولی برای آنان نان دارد!